Voor veel zzp’ers is het een schrikbeeld: je wordt ziek of krijgt een ongeluk en kunt niet meer werken. Waar werknemers vaak recht hebben op loondoorbetaling en daarna een uitkering, ligt dat voor zelfstandigen totaal anders. Nieuwe plannen en inzichten laten zien dat zzp’ers mogelijk tot wel 2 jaar moeten wachten op een uitkering bij arbeidsongeschiktheid. Maar hoe zit dat precies? En wat betekent dit in de praktijk?
Alles op een rijtje
Geen vangnet zoals bij werknemers
Het grootste verschil tussen werknemers en zzp’ers zit in het sociale vangnet.
Werknemers krijgen bij ziekte meestal:
- tot 2 jaar loondoorbetaling door de werkgever
- daarna mogelijk een WIA-uitkering
Zzp’ers hebben dat niet. Als zelfstandige ben je zelf verantwoordelijk voor je inkomen bij ziekte. Zonder verzekering heb je vaak helemaal geen inkomen.
Dat maakt arbeidsongeschiktheid voor zzp’ers een veel groter financieel risico.
Nieuwe plannen: verplichte AOV
Om dit probleem aan te pakken, werkt de overheid al jaren aan een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voor zzp’ers.
Deze regeling moet ervoor zorgen dat zelfstandigen een basisinkomen krijgen als ze langdurig ziek worden. De verzekering zou via het UWV lopen en een uitkering bieden van ongeveer 70% van het inkomen, tot maximaal het minimumloon.
Maar er zit een belangrijk detail in deze regeling.
De wachttijd: tot 2 jaar zonder inkomen
Volgens de plannen moeten zzp’ers eerst een lange wachttijd (eigenrisicoperiode) overbruggen voordat ze recht hebben op een uitkering.
In sommige voorstellen en analyses loopt die wachttijd op tot 1 à 2 jaar voordat de uitkering ingaat.
Dat betekent concreet:
- je wordt arbeidsongeschikt
- je hebt (mogelijk) geen inkomsten
- en je moet zelf tot 24 maanden financieel overbruggen
Dit sluit deels aan bij het systeem voor werknemers, waar ook een periode van 2 jaar geldt voordat een uitkering volgt. Maar het verschil is dat werknemers in die periode loon krijgen — zzp’ers niet.
Waarom is die wachttijd zo lang?
De lange wachttijd is bewust gekozen en heeft meerdere redenen:
1. Kosten beperken
Een kortere wachttijd zou betekenen dat de verzekering veel vaker moet uitkeren. Dat maakt de premie aanzienlijk hoger.
2. Eigen verantwoordelijkheid
De overheid wil dat zzp’ers zelf een deel van het risico dragen, bijvoorbeeld via spaargeld of aanvullende verzekeringen.
3. Aansluiting op bestaande systemen
Het systeem sluit deels aan bij werknemers, waar ook pas na 2 jaar een WIA-uitkering volgt.
Wat betekent dit in de praktijk?
Voor veel zzp’ers is dit een lastig punt. Want twee jaar zonder inkomen is voor de meeste mensen simpelweg niet haalbaar.
De gevolgen kunnen groot zijn:
- snel interen op spaargeld
- afhankelijk worden van partner of familie
- mogelijk terugvallen op bijstand
- risico op schulden of stoppen met ondernemen
Daarom is er veel kritiek op de plannen. Vooral de lange wachttijd wordt gezien als een groot risico voor zelfstandigen.
Lees ook:
Wat kun je als zzp’er zelf doen?
Omdat de verplichte regeling nog niet volledig is ingevoerd (waarschijnlijk pas rond 2027–2030), moeten zzp’ers voorlopig zelf maatregelen nemen.
1. Zelf een AOV afsluiten
Met een particuliere AOV kun je vaak zelf kiezen:
- wachttijd (bijvoorbeeld 1 maand, 3 maanden of 1 jaar)
- hoogte van de uitkering
- duur van de dekking
Kortere wachttijd betekent wel een hogere premie.
3. Alternatieven zoals broodfondsen
Sommige zzp’ers sluiten zich aan bij een broodfonds. Dit is een collectief waarbij deelnemers elkaar financieel ondersteunen bij ziekte, vaak voor de eerste 1 tot 2 jaar.
2. Spaargeld opbouwen
Veel zelfstandigen kiezen ervoor om een buffer op te bouwen waarmee ze een periode zonder inkomen kunnen overbruggen.
4. Combinaties maken
Steeds vaker kiezen zzp’ers voor een combinatie:
- broodfonds voor de eerste periode
- AOV voor de langere termijn
Zo verklein je het risico van een lange wachttijd.
Kritiek en onzekerheid
De plannen rondom de verplichte AOV zijn al jaren in ontwikkeling en veranderen regelmatig.
Belangrijke kritiekpunten zijn:
- de lange wachttijd van 1–2 jaar
- relatief lage uitkering (maximaal minimumloon)
- beperkte flexibiliteit
Daarnaast is de invoering nog onzeker en mogelijk pas rond 2030 volledig operationeel.
Dat betekent dat zzp’ers voorlopig nog zelf verantwoordelijk blijven voor hun financiële bescherming.
Tot slot
De gedachte achter een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers is logisch: meer zekerheid bij ziekte. Maar de uitwerking roept vragen op. Vooral de wachttijd van tot 2 jaar zonder uitkering maakt het systeem kwetsbaar voor veel zelfstandigen.
Voorlopig blijft de belangrijkste boodschap: regel zelf je vangnet. Of dat nu via een verzekering, spaargeld of een collectief is — wachten op een uitkering is voor de meeste zzp’ers simpelweg geen optie.
FAQ
Moeten zzp’ers straks verplicht een AOV afsluiten?
Ja, de overheid werkt aan een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering, waarschijnlijk vanaf 2027–2030.
Hoe lang moet je wachten op een uitkering?
De wachttijd kan oplopen tot 1 à 2 jaar voordat een uitkering ingaat.
Waarom is de wachttijd zo lang?
Om de premie betaalbaar te houden en omdat zzp’ers deels zelf risico moeten dragen.
Hebben zzp’ers nu recht op een uitkering bij ziekte?
Niet automatisch. Zonder verzekering moet je zelf je inkomen opvangen.
Wat is een alternatief voor een AOV?
Bijvoorbeeld een broodfonds, spaargeld of een combinatie van oplossingen.
